Hodowla owadów zapylających wymaga dobrej znajomości cyklu życiowego kolonii a także sposobności funkcjonowania poszczególnych jej członków. W prawidłowo rozwijającej się rodzinie kluczowe znaczenie ma struktura społeczna, w której matki pszczele pełnią określoną rolę związaną z utrzymaniem ciągłości pokoleń. Ich obecność wpływa na zachowanie porządku wewnątrz ula, oraz na przebieg procesów związanych z rozwojem larw.

Pszczoły wykazują zdolność do przystosowywania się do przekształceń w środowisku oraz reagowania na sytuacje, w których niezbędne jest przygotowanie nowej królowej. Zjawisko to może wynikać z naturalnego cyklu konwersji, przemian w kondycji kolonii albo czynników umieszczonych na zewnątrz oddziałujących na funkcjonowanie ula.

Pszczele matki rozwijają się w specjalnie przygotowanych komórkach, które różnią się kształtem i wielkością od tych użytych dla robotnic. Stopień larwalny i późniejsze dojrzewanie są ściśle związane z dietą, jaką otrzymuje przyszła królowa, co wpływa na jej końcowy rozwój i cechy fizjologiczne. Sam proces wychowu królowych jest kompleksowy i obejmuje różnorodne mechanizmy selekcji oraz opieki ze strony robotnic. W naturalnych ustaleniach można zaobserwować zarówno przypadki samodzielnej podmiany królowej przez kolonię, jak i sytuacje, w których wychów nowych matek następuje w odpowiedzi na brak jednej z funkcjonujących królowych. Rozważenie tych procesów pozwala całkiem dobrze analizować sposób działania społeczności pszczelej a także czynniki wpływające na jej równowagę.

Obecność królowej w ulu oddziałuje na zachowania robotnic dzięki feromonom, które regulują sporo aspektów życia kolonii. Substancje chemiczne wydzielane przez matki pszczele informują robotnice o stanie rodziny, poziomie reprodukcji a także potrzebie wychowywania nowych osobników. Gdy feromony przestają być odbierane w odpowiednim natężeniu, pszczoły mogą rozpocząć przygotowanie kolejnych matek. Zjawisko to może pojawić się w różnych fazach sezonu, a jego przebieg uzależniony jest od kondycji kolonii, dostępności pożywienia a także warunków pogodowych. Funkcjonowanie ula jest w sporej mierze oparte na współdziałaniu sygnałów chemicznych, dzięki którym społeczność potrafi reagować na zmienne warunki środowiskowe.

W analizie rozwoju pszczelich rodzin warto zwrócić uwagę na czynniki zewnętrzne wpływające na zachowania pszczół a także jakość wychowywanych królowych. Warunki klimatyczne, przystępność roślin nektarodajnych, struktura terenu czy poziom zakłóceń w sąsiedztwie mogą oddziaływać na tempo rozwoju kolonii oraz sposób prowadzenia gospodarki matecznikami. Pszczele matki odgrywają centralną rolę w utrzymaniu stabilności rodziny, dlatego ich rozwój, cykl życia i funkcjonowanie w ulu są przedmiotem licznych obserwacji i analiz. Przemyślenie tych zagadnień pomaga w lepszym poznaniu sposobu działania społeczności zapylających i ocenie czynników, które wpływają na ich naturalne procesy biologiczne.

Więcej: pszczoły hodowlane.