Zmiany w sposobie projektowania miejsc pochówku są widoczne między innymi w rosnącej różnorodności form kamieniarskich. Obok tradycyjnych konstrukcji pojawiają się projekty o łatwych krawędziach, ograniczonej dekoracji i bardziej uporządkowanym układzie elementów. Innowacyjne nagrobki mogą być niewielkie i oszczędne albo składać się z kilku płyt ustawionych na różnorakich wysokościach.
Na prawdę często używa się także przesunięcie poszczególnych części względem siebie, dzięki czemu klasyczna forma zostaje zastąpiona mniej regularną kompozycją. Warto jednak pamiętać, że wygląd projektu na wizualizacji nie za każdym razem odpowiada temu, jak będzie przedstawiał się w prawdziwym otoczeniu. Odległość od sąsiednich grobów, położenie alejek, dostęp światła czy dosłownie nachylenie terenu mogą zmienić odbiór proporcji. Z tego powodu przy kształtowaniu konstrukcji istotne jest uwzględnienie konkretnego miejsca, a nie tylko i wyłącznie samego wzoru.
Materiał wykorzystany do zaprojektowania nagrobka ma znaczenie zarówno dla jego wyglądu, jak i późniejszego sposobu pielęgnacji. Poszczególne kamienie różnią się odcieniem, ziarnistością, układem naturalnych przebarwień oraz reakcją powierzchni na warunki atmosferyczne. Przy prostych projektach charakter materiału jest zwykle bardzo dobrze widoczny, ponieważ spore, pozbawione dekoracji płaszczyzny stanowią bardzo ważną część całej kompozycji. Zupełnie inaczej zachowuje się powierzchnia polerowana, inaczej matowa lub o wyraźniejszej strukturze. W sytuacji ciemnych płyt mogą być bardziej widoczne osady po deszczu, kurz czy ślady pozostawione przez wodę, jednak na jaśniejszych materiałach zauważalne bywają inne zabrudzenia. Ma to znaczenie w trakcie późniejszego czyszczenia. Przyszłościowe pomniki na prawdę bardzo często wykorzystują kontrast między różnymi powierzchniami, lecz każde dodatkowe zagłębienie, łączenie albo wystający element może przemienić sposób gromadzenia się wilgoci i zanieczyszczeń. Projektowanie nie kończy się zatem na ustaleniu kształtu, ponieważ dobrane rozwiązania wpływają też na późniejsze utrzymanie miejsca w porządku.
Współczesne podejście do formy obejmuje także sposób rozmieszczenia napisów. Przy ograniczonej liczbie ozdób litery, cyfry i odstępy między nimi stają się ważnym elementem całego projektu. Należy uwzględnić długość danych, wielkość czcionki oraz miejsce przeznaczone na kolejne informacje, o ile grób ma być użytkowany przez więcej niż jedną osobę. Nierzadko zbyt duża liczba napisów powoduje konieczność zmniejszenia liter, co może zaburzyć wcześniej zaplanowane proporcje. Z kolei pozostawienie zbyt małej ilości wolnej powierzchni ogranicza sposobności późniejszego wypełnienia treści. W przyszłościowych pomnikach wykorzystuje się niekiedy napisy umiejscowione na osobnej płycie, wysuniętym fragmencie konstrukcji albo powierzchni wykonanej z innego materiału. Właściwie każde z tych rozwiązań wymaga jednakże sprawdzenia, czy odpowiada wymiarom konkretnego grobu i zasadom obowiązującym na danym cmentarzu.
Nie wszystkie rozwiązania spotykane we współczesnych projektach można zastosować w każdym miejscu. Regulaminy cmentarne mogą określać dopuszczalne wymiary, wysokość elementów, sposób zagospodarowania przestrzeni wokół grobu czy oczekiwania dotyczące prowadzenia prac. Znaczenie ma także sposób przygotowania podłoża. Cięższa konstrukcja, kilka niezależnych płyt albo elementy o nietypowym kształcie wymagają dobrego zaplanowania ich ustawienia. W praktyce ograniczenia techniczne często pojawiają się dopiero przy zestawieniu projektu z rzeczywistymi wymiarami kwatery. Dlatego nowoczesne pomniki na cmentarz mogą różnić się nie tylko i wyłącznie wyglądem, lecz także konstrukcją wynikającą z warunków dokładnie sprecyzowanej zlokalizowania. Przy ocenie projektu warto brać pod uwagę też sposobność wykonania prac porządkowych, dostęp do poszczególnych powierzchni oraz sposób zagospodarowania przestrzeni wokół pomnika. Prosta metoda nie za każdym razem oznacza prostą konstrukcję, a niewielka zmiana wysokości czy położenia jednej płyty może wpływać na całość układu.
Zobacz więcej: pomnik urnowy.